حساسیت غذایی در کودکان زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به یکی از پروتئین‌های موجود در غذا واکنش نشان دهد. این واکنش ممکن است خفیف باشد یا در مواردی به یک وضعیت اورژانسی تبدیل شود. حساسیت غذایی در شیرخواران و کودکان خردسال اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا تشخیص صحیح آن به والدین کمک می‌کند از محدودیت‌های غذایی غیرضروری جلوگیری کنند و تغذیه مناسب کودک را حفظ کنند.
باید توجه داشت که هر ناراحتی پس از خوردن غذا به معنای حساسیت نیست. عدم تحمل غذایی، مشکلات گوارشی و برخی واکنش‌های غیرایمنی نیز ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند. تشخیص درست به بررسی سابقه علائم و در صورت نیاز انجام آزمایش‌های تخصصی وابسته است.
فهرست موضوعات
علائم حساسیت غذایی در کودکان چیست؟
علائم حساسیت غذایی ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت پس از مصرف غذای محرک ظاهر شوند. کهیر، خارش پوست، قرمزی، تورم لب‌ها یا صورت، استفراغ، دل‌درد و اسهال از نشانه‌های احتمالی هستند. بعضی کودکان ممکن است هم‌زمان چند علامت پوستی و گوارشی داشته باشند.
در موارد شدید، تورم زبان یا گلو، دشواری تنفس، خس‌خس، سرگیجه یا کاهش هوشیاری ممکن است رخ دهد. این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده آنافیلاکسی، یعنی واکنش آلرژیک شدید، باشد. در چنین شرایطی باید فوراً با اورژانس تماس گرفت. اگر برای کودک قلم خودتزریق آدرنالین تجویز شده است، باید طبق برنامه درمانی تعیین‌شده از آن استفاده شود. داروهای آنتی‌هیستامین جایگزین آدرنالین در آنافیلاکسی نیستند.
کدام مواد غذایی بیشتر باعث حساسیت می‌شوند؟
شیر گاو، تخم‌مرغ، بادام‌زمینی، مغزهای درختی، گندم، سویا، ماهی و سخت‌پوستان از مواد غذایی شناخته‌شده حساسیت‌زا هستند. البته هر کودک ممکن است به ماده غذایی متفاوتی واکنش نشان دهد و همه کودکان به این مواد حساسیت ندارند.
در شیرخواران، حساسیت به پروتئین شیر گاو ممکن است با علائم گوارشی یا پوستی همراه باشد. بااین‌حال، وجود نفخ، گریه یا برگشت شیر به‌تنهایی برای تشخیص این حساسیت کافی نیست. حذف شیر و سایر مواد غذایی مهم از رژیم کودک باید با نظر پزشک انجام شود تا خطر کمبودهای تغذیه‌ای کاهش پیدا کند.
حساسیت غذایی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک درباره نوع غذا، مقدار مصرف، فاصله زمانی تا شروع علائم و تکرار واکنش‌ها سؤال می‌کند. در صورت نیاز، آزمایش پوستی یا اندازه‌گیری آنتی‌بادی اختصاصی IgE می‌تواند به تشخیص کمک کند. مثبت شدن این آزمایش‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که کودک هنگام خوردن غذا دچار واکنش خواهد شد.
در برخی موارد، آزمون خوراکی تحت نظارت پزشک متخصص آلرژی برای تأیید یا رد تشخیص لازم است. این آزمون نباید در خانه و بدون نظارت پزشکی انجام شود.
درمان و پیشگیری از واکنش‌های حساسیتی
درمان به نوع و شدت حساسیت بستگی دارد. اگر حساسیت غذایی تأیید شود، باید از ماده محرک مشخص‌شده پرهیز کرد و برچسب مواد تشکیل‌دهنده محصولات غذایی را خواند. والدین و مراقبان کودک نیز باید از برنامه اقدام هنگام بروز واکنش آگاه باشند.
در کودکان مبتلا به حساسیت شدید، همراه داشتن آدرنالین تزریقی در صورت تجویز پزشک اهمیت دارد. همچنین بهتر است برنامه غذایی کودک با کمک پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود تا رشد و دریافت مواد مغذی ضروری مختل نشود.
پرسش‌های متداول درباره حساسیت غذایی کودکان
آیا حساسیت غذایی همیشه باعث کهیر می‌شود؟
خیر. بعضی واکنش‌ها بیشتر با علائم گوارشی یا نشانه‌های دیگری بروز می‌کنند.
آیا کودک با افزایش سن حساسیت غذایی را پشت سر می‌گذارد؟
برخی حساسیت‌ها، مانند بسیاری از موارد حساسیت به شیر و تخم‌مرغ، ممکن است با افزایش سن برطرف شوند، اما این موضوع به نوع حساسیت و شرایط کودک بستگی دارد.
آیا می‌توان برای آزمایش حساسیت، غذای مشکوک را در خانه به کودک داد؟
اگر احتمال واکنش جدی وجود دارد، این کار خطرناک است. تصمیم درباره آزمون غذایی باید توسط پزشک گرفته شود.
اگر پس از مصرف یک ماده غذایی علائم تکرارشونده در کودک مشاهده می‌کنید، ارزیابی توسط متخصص اطفال یا متخصص آلرژی می‌تواند به تشخیص دقیق و پیشگیری از واکنش‌های بعدی کمک کند.
پی نوشت:
این اطلاعات عمومی خلاصه محدودی از اطلاعات تشخیص، درمان و/یا دارو است. این به معنای جامع نیست و باید به عنوان ابزاری برای کمک به کاربر در درک و/یا ارزیابی گزینه های تشخیصی و درمانی بالقوه استفاده شود. این شامل تمام اطلاعات در مورد شرایط، درمان ها، داروها، عوارض جانبی، یا خطراتی که ممکن است برای یک بیمار خاص اعمال شود، نمی شود. آنچه مد نظر و مطلوب است،آن است که توصیه پزشکی یا جایگزینی برای توصیه های پزشکی، تشخیص یا درمان باید بر اساس معاینه پزشک و ارزیابی شرایط خاص و منحصر به فرد بیمار باشد. بیماران باید برای اطلاعات کامل در مورد سلامتی، سؤالات پزشکی و گزینه های درمانی، از جمله خطرات یا مزایای استفاده از داروها، با پزشک صحبت کنند. این اطلاعات هیچ درمان یا دارویی را به عنوان ایمن، موثر یا تایید شده برای درمان یک بیمار خاص تایید نمی کند. اینجانب دکتر مهدی افشاری هرگونه ضمانت یا مسئولیت مربوط به این اطلاعات یا استفاده از آن را از خود سلب می کنم.
دکتر مهدی افشاری متخصص اطفال، کودکان و نوجوانان_ دارای بورد تخصصی
از جمله خدمات پزشکی ارائه شده در مطب عبارتند از: معاینات دوره‌ای کودکان، پایش دوره ای رشد فیزیکی و تکامل کودکان، درمان انواع بیماری های عفونی،گوارشی و تنفسی در کودکان و نوجوانان_ مشاوره تغذیه، آموزش و مراقبت های دوره ای نوزادان نارس، پایش و درمان کلیه مشکلات دوره ای نوزادی، ارزیابی دوره‌ای توانایی های ذهنی و جسمی کودکان
خدمات ویژه ارائه شده توسط دکتر مهدی افشاری: انجام ختنه تخصصی در مطب، ویزیت در منزل و مشاوره آنلاین
آدرس مطب: تهران، مهرآباد جنوبی، دانشگاه هوایی جنوبی، تفرش شرقی، پلاک 193_ واحد همکف
شماره تماس:021-66602506
