کم‌کاری تیروئید در کودکان یکی از اختلالات هورمونی است که در صورت تشخیص دیرهنگام می‌تواند بر رشد جسمی و عملکرد طبیعی بدن تأثیر بگذارد. غده تیروئید در جلوی گردن قرار دارد و هورمون‌هایی تولید می‌کند که در تنظیم سوخت‌وساز، رشد و تکامل مغز نقش مهمی دارند.

وقتی تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نکند، فعالیت برخی فرایندهای بدن کند می‌شود. علائم این اختلال در نوزادان، کودکان خردسال و نوجوانان ممکن است متفاوت باشد. تشخیص زودهنگام، به‌خصوص در دوران نوزادی، اهمیت زیادی دارد.

علائم کم‌کاری تیروئید در کودکان چیست؟

نشانه‌های کم‌کاری تیروئید ممکن است به‌آرامی ظاهر شوند و در ابتدا به‌راحتی تشخیص داده نشوند. خستگی مداوم، یبوست، خشکی پوست، احساس سرما، کاهش انرژی، کندی رشد قدی و افزایش وزن نامتناسب با شرایط کودک از علائم احتمالی هستند.

در کودکان مدرسه‌ای، کاهش تمرکز، افت عملکرد تحصیلی یا کند شدن فعالیت روزانه نیز ممکن است مشاهده شود. در نوجوانان، اختلال در روند بلوغ یا تغییرات قاعدگی می‌تواند از نشانه‌های احتمالی باشد.

این علائم اختصاصی نیستند و ممکن است به دلایل دیگری هم ایجاد شوند. برای مثال، افزایش وزن به‌تنهایی به معنای کم‌کاری تیروئید نیست و تشخیص بیماری باید با بررسی پزشکی و آزمایش‌های مناسب انجام شود.

علت کم‌کاری تیروئید در کودکان چیست؟

کم‌کاری تیروئید ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد یا در سال‌های بعد ایجاد شود. در کم‌کاری مادرزادی، غده تیروئید ممکن است به‌درستی تشکیل نشده باشد یا نتواند هورمون کافی تولید کند.

در کودکان بزرگ‌تر و نوجوانان، تیروئیدیت هاشیموتو یکی از علت‌های مهم کم‌کاری تیروئید است. در این بیماری، سیستم ایمنی به بافت تیروئید واکنش نشان می‌دهد و عملکرد آن به‌تدریج کاهش می‌یابد. برخی اختلالات دریافت ید، درمان‌های خاص یا مشکلات دیگر نیز می‌توانند در بروز این بیماری نقش داشته باشند.

کم‌کاری تیروئید چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای بررسی عملکرد تیروئید معمولاً آزمایش خون انجام می‌شود. اندازه‌گیری هورمون محرک تیروئید یا TSH و هورمون تیروکسین آزاد یا Free T4 از آزمایش‌های رایج هستند. تفسیر نتایج باید با توجه به سن کودک، محدوده مرجع آزمایشگاه و شرایط بالینی انجام شود.

غربالگری کم‌کاری تیروئید مادرزادی در نوزادان به شناسایی زودهنگام این اختلال کمک می‌کند. اگر نتیجه غربالگری غیرطبیعی باشد، بررسی‌های تکمیلی باید طبق نظر پزشک انجام شوند. حتی نوزادی که در ظاهر سالم است ممکن است به درمان زودهنگام نیاز داشته باشد.

درمان کم‌کاری تیروئید در کودکان

درمان اصلی کم‌کاری تیروئید معمولاً استفاده از داروی لووتیروکسین برای جایگزینی هورمون تیروئید است. مقدار دارو بر اساس سن، وزن، علت بیماری و نتایج آزمایش‌ها تعیین می‌شود. در کودکان مبتلا به کم‌کاری مادرزادی، شروع سریع درمان اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا هورمون تیروئید برای رشد مغز و تکامل طبیعی ضروری است.

پس از شروع درمان، آزمایش‌های دوره‌ای برای ارزیابی پاسخ بدن و تنظیم مقدار دارو لازم هستند. والدین نباید مقدار دارو را خودسرانه تغییر دهند یا درمان را به دلیل بهبود علائم متوقف کنند. مصرف مکمل‌های حاوی ید یا فرآورده‌های گیاهی نیز جایگزین درمان استاندارد نیست.

چه زمانی باید به متخصص اطفال مراجعه کرد؟

اگر کودک دچار کندی رشد، خستگی پایدار، یبوست طولانی‌مدت یا مجموعه‌ای از علائم مشکوک است، بهتر است وضعیت او بررسی شود. سابقه خانوادگی بیماری‌های خودایمنی تیروئید نیز می‌تواند در ارزیابی پزشک اهمیت داشته باشد.

در نوزادان، پیگیری نتیجه غربالگری و انجام آزمایش‌های تکمیلی در صورت توصیه پزشک ضروری است. تأخیر در بررسی نتایج غیرطبیعی می‌تواند پیامدهای مهمی برای رشد کودک داشته باشد.

پرسش‌های متداول درباره کم‌کاری تیروئید کودکان

آیا کم‌کاری تیروئید باعث افزایش وزن می‌شود؟

ممکن است در افزایش وزن نقش داشته باشد، اما افزایش وزن به‌تنهایی برای تشخیص این بیماری کافی نیست.

آیا کم‌کاری تیروئید در کودکان درمان می‌شود؟

بسیاری از کودکان با مصرف منظم دارو و پایش آزمایشگاهی می‌توانند رشد و فعالیت مناسبی داشته باشند. مدت درمان به علت بیماری بستگی دارد.

آیا آزمایش تیروئید برای تشخیص کافی است؟

آزمایش خون بخش اصلی تشخیص است، اما پزشک باید نتایج را در کنار علائم، سن و سابقه کودک بررسی کند.

تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم کم‌کاری تیروئید به حفظ سلامت و رشد کودک کمک می‌کند. در صورت مشاهده علائم مشکوک یا دریافت نتیجه غیرطبیعی در غربالگری نوزاد، مراجعه به متخصص اطفال برای ارزیابی دقیق ضروری است.

پی نوشت:

این اطلاعات عمومی خلاصه محدودی از اطلاعات تشخیص، درمان و/یا دارو است. این به معنای جامع نیست و باید به عنوان ابزاری برای کمک به کاربر در درک و/یا ارزیابی گزینه های تشخیصی و درمانی بالقوه استفاده شود. این شامل تمام اطلاعات در مورد شرایط، درمان ها، داروها، عوارض جانبی، یا خطراتی که ممکن است برای یک بیمار خاص اعمال شود، نمی شود. آنچه مد نظر و مطلوب است،آن است که توصیه پزشکی یا جایگزینی برای توصیه های پزشکی، تشخیص یا درمان باید بر اساس معاینه پزشک و ارزیابی شرایط خاص و منحصر به فرد بیمار باشد. بیماران باید برای اطلاعات کامل در مورد سلامتی، سؤالات پزشکی و گزینه های درمانی، از جمله خطرات یا مزایای استفاده از داروها، با پزشک صحبت کنند. این اطلاعات هیچ درمان یا دارویی را به عنوان ایمن، موثر یا تایید شده برای درمان یک بیمار خاص تایید نمی کند. اینجانب دکتر مهدی افشاری هرگونه ضمانت یا مسئولیت مربوط به این اطلاعات یا استفاده از آن را از خود سلب می کنم.

دکتر مهدی افشاری متخصص اطفال، کودکان و نوجوانان_ دارای بورد تخصصی

از جمله خدمات پزشکی ارائه شده در مطب  عبارتند از:  معاینات دوره‌ای کودکان، پایش دوره ای رشد فیزیکی و تکامل کودکان، درمان انواع بیماری های عفونی،گوارشی و تنفسی در کودکان و نوجوانان_ مشاوره تغذیه، آموزش و مراقبت های دوره ای نوزادان نارس، پایش و درمان کلیه مشکلات دوره ای نوزادی، ارزیابی دوره‌ای توانایی های ذهنی و جسمی کودکان

خدمات ویژه ارائه شده توسط دکتر مهدی افشاری: انجام ختنه تخصصی در مطب، ویزیت در منزل و  مشاوره آنلاین

آدرس مطب: تهران، مهرآباد جنوبی، دانشگاه هوایی جنوبی، تفرش شرقی، پلاک 193_ واحد همکف

شماره تماس:021-66602506