نشانه های کم کاری تیروئید در نوزادان

بیشتر والدینی که این عبارت را جست‌وجو می‌کنند یا دنبال نشانه‌ای در نوزادشان می‌گردند یا بعد از آزمایش غربالگری برای پیگیری فراخوانده شده‌اند. نکته‌ای که باید از همان ابتدا بدانید این است که کم کاری تیروئید در نوزادان معمولاً در روزهای اول هیچ نشانه آشکاری ندارد و نوزاد کاملاً سالم به نظر می‌رسد؛ به همین دلیل تشخیص آن به آزمایش غربالگری وابسته است، نه به مشاهده علائم. این بیماری اگر به‌موقع درمان شود هیچ اثری بر رشد و هوش کودک نمی‌گذارد، اما تأخیر در درمان آسیبی برجای می‌گذارد که بعداً جبران نمی‌شود.

کم کاری تیروئید در نوزادان چیست؟

کم کاری تیروئید در نوزادان یعنی غده تیروئید از بدو تولد هورمون کافی نمی‌سازد و بدن نوزاد از هورمونی که رشد جسمی و تکامل مغز به آن وابسته است محروم می‌ماند. در بیشتر موارد علت این است که غده تیروئید اصلاً تشکیل نشده، در جای درست خود قرار نگرفته یا ساختار آن کامل نیست؛ در موارد کمتری هم نقص در ساخت هورمون عامل ماجراست. این وضعیت که شکل مادرزادی بیماری نامیده می‌شود، از هر ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ نوزاد در یک نفر دیده می‌شود و یکی از شناخته‌شده‌ترین علل قابل‌پیشگیری کم‌توانی ذهنی به شمار می‌رود. همین قابل‌پیشگیری بودن است که آن را به یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های دوران نوزادی تبدیل کرده است.

علائم کم کاری تیروئید در نوزادان چیست؟

بیشتر نوزادان مبتلا در روزهای نخست هیچ نشانه‌ای ندارند و ظاهر و رفتارشان با نوزاد سالم تفاوتی نمی‌کند. نشانه‌ها در صورت درمان‌نشدن به‌تدریج و طی هفته‌های اول پدیدار می‌شوند و چون هرکدام به‌تنهایی می‌توانند دلایل دیگری داشته باشند، معمولاً دیر جدی گرفته می‌شوند. نشانه‌هایی که در این بازه ممکن است دیده شوند عبارت‌اند از:

• زردی طولانی‌مدت: زردی که برخلاف زردی نوزاد معمول، بیش از دو هفته ادامه پیدا می‌کند
• شیر خوردن ضعیف: بی‌میلی به تغذیه و خسته شدن سریع هنگام شیر خوردن
• خواب‌آلودگی بیش از حد: نوزادی که برای تغذیه هم به‌سختی بیدار می‌شود
• یبوست: اجابت مزاج کم و سفت، بدون علت گوارشی مشخص
• شلی عضلات: کاهش قوام بدن و ضعف در حرکات
• بزرگی ملاج و زبان: باز ماندن بیش از حد ملاج و بیرون ماندن زبان از دهان
• گریه خشن: صدای گریه کلفت‌تر از حد معمول

کم کاری تیروئید نوزاد چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص این بیماری با آزمایش غربالگری نوزادان انجام می‌شود و نه با بررسی علائم. در این آزمایش چند قطره خون از پاشنه پای نوزاد گرفته می‌شود و سطح هورمون‌های TSH و T4 در آن سنجیده می‌شود؛ نمونه‌گیری در روز سوم تا پنجم پس از تولد و پس از گذشت کامل ۷۲ ساعت انجام می‌شود تا نتیجه معتبر باشد.

این آزمایش در ایران بخشی از برنامه ملی غربالگری نوزادان است و پوشش آن به بیش از ۹۹ درصد رسیده، به این معنا که تقریباً هر نوزادی که در کشور متولد می‌شود مشمول آن است. نتیجه غیرطبیعی به معنای قطعی بودن بیماری نیست و برای تأیید، آزمایش خون تکمیلی انجام می‌شود؛ پیگیری این مراحل با بهترین دکتر کودکان و اطفال  کمک می‌کند فاصله میان فراخوان و شروع درمان کوتاه بماند.

درمان کم کاری تیروئید در نوزادان چگونه است؟

درمان این بیماری جایگزین کردن همان هورمونی است که بدن نوزاد نمی‌سازد و با لووتیروکسین انجام می‌شود. این دارو شکل ساختگی هورمون T4 است و برای نوزاد به صورت محلول یا قرص حل‌شده و یک‌بار در روز داده می‌شود؛ مقدار آن بر اساس وزن نوزاد و نتایج آزمایش توسط پزشک تعیین می‌شود و هرگز نباید خودسرانه کم یا زیاد شود. نکته مهم دیگر، منظم بودن مصرف و انجام آزمایش‌های پیگیری است، چون با رشد کودک مقدار موردنیاز تغییر می‌کند.

درمان قطعی کم کاری تیروئید در نوزادان ممکن است؟

درمان قطعی کم‌کاری تیروئید در همه نوزادان ممکن نیست و به علت بیماری بستگی دارد؛ در بیشتر مواردی که غده تیروئید تشکیل نشده، ناقص است یا در محل غیرطبیعی قرار دارد، کم‌کاری دائمی است و کودک باید معمولاً تا پایان عمر لووتیروکسین مصرف کند، اما بعضی موارد ناشی از عوامل موقتی مانند داروها یا آنتی‌بادی‌های مادری، گذرا هستند و ممکن است پس از چند ماه یا چند سال برطرف شوند.

اگر کم کاری تیروئید نوزاد درمان نشود چه می‌شود؟

نبود درمان در این بیماری به کم‌توانی ذهنی و اختلال رشد منجر می‌شود و آسیبی که به تکامل مغز وارد می‌شود بعداً قابل جبران نیست. هورمون تیروئید در ماه‌های نخست زندگی نقشی تعیین‌کننده در رشد مغز دارد و هر هفته تأخیر در شروع درمان، بخشی از این فرصت را از بین می‌برد. کم‌خونی، کاهش شنوایی و مشکلات قلبی از دیگر عوارضی هستند که در موارد درمان‌نشده دیده می‌شوند. شکل بروز بیماری در سنین بالاتر و مسیر پیگیری کم کاری تیروئید در کودکان بالاتر از ۲ سال با نوزادان کمی متفاوت است.

پی نوشت:

این اطلاعات عمومی خلاصه محدودی از اطلاعات تشخیص، درمان و/یا دارو است. این به معنای جامع نیست و باید به عنوان ابزاری برای کمک به کاربر در درک و/یا ارزیابی گزینه های تشخیصی و درمانی بالقوه استفاده شود. این شامل تمام اطلاعات در مورد شرایط، درمان ها، داروها، عوارض جانبی، یا خطراتی که ممکن است برای یک بیمار خاص اعمال شود، نمی شود. آنچه مد نظر و مطلوب است،آن است که توصیه پزشکی یا جایگزینی برای توصیه های پزشکی، تشخیص یا درمان باید بر اساس معاینه پزشک و ارزیابی شرایط خاص و منحصر به فرد بیمار باشد. بیماران باید برای اطلاعات کامل در مورد سلامتی، سؤالات پزشکی و گزینه های درمانی، از جمله خطرات یا مزایای استفاده از داروها، با پزشک صحبت کنند. این اطلاعات هیچ درمان یا دارویی را به عنوان ایمن، موثر یا تایید شده برای درمان یک بیمار خاص تایید نمی کند. اینجانب دکتر مهدی افشاری هرگونه ضمانت یا مسئولیت مربوط به این اطلاعات یا استفاده از آن را از خود سلب می کنم.

دکتر مهدی افشاری متخصص اطفال، کودکان و نوجوانان_ دارای بورد تخصصی

از جمله خدمات پزشکی ارائه شده در مطب  عبارتند از:  معاینات دوره‌ای کودکان، پایش دوره ای رشد فیزیکی و تکامل کودکان، درمان انواع بیماری های عفونی،گوارشی و تنفسی در کودکان و نوجوانان_ مشاوره تغذیه، آموزش و مراقبت های دوره ای نوزادان نارس، پایش و درمان کلیه مشکلات دوره ای نوزادی، ارزیابی دوره‌ای توانایی های ذهنی و جسمی کودکان

خدمات ویژه ارائه شده توسط دکتر مهدی افشاری: انجام ختنه تخصصی در مطب، ویزیت در منزل و  مشاوره آنلاین

آدرس مطب: تهران، مهرآباد جنوبی، دانشگاه هوایی جنوبی، تفرش شرقی، پلاک 193_ واحد همکف

شماره تماس:021-66602506