استفراغ در کودکان یکی از علائمی است که می‌تواند والدین را نگران کند. این حالت به دلایل مختلفی از جمله عفونت‌های گوارشی، مسمومیت غذایی، حساسیت به برخی مواد غذایی یا مشکلات دیگر ایجاد می‌شود. گاهی استفراغ به‌تنهایی بروز می‌کند و گاهی با اسهال، دل‌درد، تب یا بی‌اشتهایی همراه است.

اهمیت استفراغ به علت ایجادکننده، سن کودک، تعداد دفعات و وضعیت عمومی او بستگی دارد. یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در کودکان مبتلا به استفراغ، از دست رفتن آب و املاح بدن است. به همین دلیل، تشخیص علائم کم‌آبی و شناخت نشانه‌های هشداردهنده اهمیت زیادی دارد.

علت استفراغ در کودکان چیست؟

عفونت‌های ویروسی دستگاه گوارش از علت‌های شایع استفراغ هستند. در این شرایط ممکن است کودک ابتدا استفراغ کند و سپس دچار اسهال یا دل‌پیچه شود. مصرف غذای آلوده نیز می‌تواند باعث بروز علائم گوارشی شود.

رفلاکس معده در شیرخواران ممکن است به شکل برگشت شیر دیده شود، اما باید میان برگشت معمول شیر و استفراغ شدید تفاوت قائل شد. برخی عفونت‌های خارج از دستگاه گوارش، میگرن، عوارض دارویی و انسداد روده نیز ممکن است با استفراغ همراه باشند. بنابراین، نباید همه موارد استفراغ را به یک علت نسبت داد.

چگونه از کودک مبتلا به استفراغ مراقبت کنیم؟

اگر کودک هوشیار است و علائم هشدار ندارد، بهتر است مایعات به مقدار کم و در دفعات مکرر به او داده شود. محلول خوراکی جبران آب و املاح یا ORS در صورت خطر کم‌آبی می‌تواند مفید باشد. دادن حجم زیاد مایع در یک نوبت ممکن است استفراغ را تحریک کند.

در شیرخواران، شیردهی باید ادامه پیدا کند و در صورت تکرار استفراغ یا مشکل در شیر خوردن، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد. پس از کاهش استفراغ، می‌توان غذاهای معمول متناسب با سن کودک را به‌تدریج از سر گرفت. مجبور کردن کودک به خوردن غذا یا قطع طولانی‌مدت تغذیه توصیه نمی‌شود.

داروهای ضدتهوع و داروهای بزرگسالان نباید بدون تجویز پزشک برای کودک استفاده شوند. انتخاب دارو به سن، وزن و علت استفراغ بستگی دارد.

چه زمانی استفراغ در کودکان خطرناک است؟

استفراغ سبزرنگ، وجود خون در استفراغ، درد شدید یا اتساع شکم و استفراغ مکرر همراه با ناتوانی در نوشیدن مایعات از علائم هشداردهنده هستند. همچنین، کاهش ادرار، خشکی دهان، بی‌حالی غیرعادی یا کاهش هوشیاری می‌توانند نشان‌دهنده کم‌آبی یا بیماری جدی باشند.

استفراغ پس از ضربه به سر، همراه با سردرد شدید یا اختلال هوشیاری نیز نیازمند ارزیابی فوری است. در شیرخواران کم‌سن، استفراغ جهنده و مکرر باید سریع بررسی شود.

پرسش‌های متداول درباره استفراغ کودکان

آیا استفراغ همیشه نشانه عفونت معده است؟

خیر. استفراغ علل مختلفی دارد و در صورت شدت، تداوم یا وجود علائم هشدار باید علت آن بررسی شود.

آیا پس از استفراغ باید به کودک آب زیادی بدهیم؟

بهتر است مایعات به مقدار کم و به دفعات داده شوند. در صورت احتمال کم‌آبی، محلول ORS می‌تواند مناسب باشد.

چه زمانی مراجعه فوری ضروری است؟

استفراغ سبزرنگ یا خونی، درد شدید شکم، کاهش هوشیاری و علائم کم‌آبی شدید از موارد نیازمند رسیدگی فوری هستند.

اگر استفراغ کودک ادامه پیدا می‌کند یا وضعیت عمومی او رو به وخامت است، مراجعه به متخصص اطفال برای بررسی علت و جلوگیری از عوارض ضروری است.

پی نوشت:

این اطلاعات عمومی خلاصه محدودی از اطلاعات تشخیص، درمان و/یا دارو است. این به معنای جامع نیست و باید به عنوان ابزاری برای کمک به کاربر در درک و/یا ارزیابی گزینه های تشخیصی و درمانی بالقوه استفاده شود. این شامل تمام اطلاعات در مورد شرایط، درمان ها، داروها، عوارض جانبی، یا خطراتی که ممکن است برای یک بیمار خاص اعمال شود، نمی شود. آنچه مد نظر و مطلوب است،آن است که توصیه پزشکی یا جایگزینی برای توصیه های پزشکی، تشخیص یا درمان باید بر اساس معاینه پزشک و ارزیابی شرایط خاص و منحصر به فرد بیمار باشد. بیماران باید برای اطلاعات کامل در مورد سلامتی، سؤالات پزشکی و گزینه های درمانی، از جمله خطرات یا مزایای استفاده از داروها، با پزشک صحبت کنند. این اطلاعات هیچ درمان یا دارویی را به عنوان ایمن، موثر یا تایید شده برای درمان یک بیمار خاص تایید نمی کند. اینجانب دکتر مهدی افشاری هرگونه ضمانت یا مسئولیت مربوط به این اطلاعات یا استفاده از آن را از خود سلب می کنم.

دکتر مهدی افشاری متخصص اطفال، کودکان و نوجوانان_ دارای بورد تخصصی

از جمله خدمات پزشکی ارائه شده در مطب  عبارتند از:  معاینات دوره‌ای کودکان، پایش دوره ای رشد فیزیکی و تکامل کودکان، درمان انواع بیماری های عفونی،گوارشی و تنفسی در کودکان و نوجوانان_ مشاوره تغذیه، آموزش و مراقبت های دوره ای نوزادان نارس، پایش و درمان کلیه مشکلات دوره ای نوزادی، ارزیابی دوره‌ای توانایی های ذهنی و جسمی کودکان

خدمات ویژه ارائه شده توسط دکتر مهدی افشاری: انجام ختنه تخصصی در مطب، ویزیت در منزل و  مشاوره آنلاین

آدرس مطب: تهران، مهرآباد جنوبی، دانشگاه هوایی جنوبی، تفرش شرقی، پلاک 193_ واحد همکف

شماره تماس:021-66602506