سینوزیت در کودکان عفونتی است که معمولاً پس از سرماخوردگی یا آلرژی ایجاد میشود و باعث گرفتگی بینی طولانیمدت، تب و ترشحات بینی میشود.
وقتی علائم سرماخوردگی در کودک طولانی میشود یا گرفتگی بینی، سرفه شبانه و بیقراری ادامه پیدا میکند، والدین معمولاً نگران میشوند که مشکل جدیتر از یک عفونت ساده باشد. سینوزیت در کودکان میتواند پس از سرماخوردگی یا آلرژی ظاهر شود و چون کودکان همیشه نمیتوانند محل درد یا فشار صورت را دقیق توضیح دهند، تشخیص آن گاهی دشوارتر از بزرگسالان است. توجه به مدت علائم، شدت تب، نوع ترشحات و تغییرات خواب یا اشتهای کودک در این شرایط اهمیت زیادی دارد.
فهرست موضوعات
علائم سینوزیت در کودکان
شایعترین نشانه سینوزیت در کودکان گرفتگی مداوم بینی است که بیش از ده روز ادامه پیدا میکند و با بهبود قابل توجه همراه نیست. ترشح بینی در سینوزیت کودک ممکن است شفاف، غلیظ یا رنگی باشد. معیار مهمتر، تداوم علائم بیش از ۱۰ روز بدون بهبود، بدتر شدن پس از بهبود اولیه، یا تب بالا همراه با ترشح چرکی برای چند روز است. برخی کودکان دچار تب خفیف تا متوسط میشوند که نسبت به سرماخوردگی معمولی طولانیتر باقی میماند.
احساس فشار در صورت، سردرد یا درد اطراف چشمها نیز ممکن است در کودکان بزرگتر از علائم سینوزیت باشد، هرچند کودکان خردسال اغلب قادر به بیان دقیق محل درد نیستند. بوی بد دهان، کاهش اشتها و خستگی غیرعادی از دیگر نشانههایی هستند که میتوانند به تشخیص کمک کنند. در برخی موارد تورم خفیف اطراف چشمها دیده میشود که نیاز به بررسی دقیق دارد.
علت سینوزیت در کودکان
شایعترین علت سینوزیت در کودکان عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی است که باعث التهاب مخاط بینی و انسداد مسیر تخلیه سینوسها میشود و زمینه را برای تجمع ترشحات و ایجاد سینوزیت حاد فراهم میکند. در برخی موارد عفونت باکتریایی بهدنبال سرماخوردگی ایجاد میشود و علائم شدیدتر و طولانیتری به وجود میآورد. آلرژیهای فصلی یا دائمی نیز میتوانند با ایجاد تورم مزمن در مخاط بینی، خطر ابتلا به سینوزیت را افزایش دهند.
بزرگ بودن لوزه سوم در کودکان یا وجود پولیپ بینی در کودکان ممکن است مسیر طبیعی تهویه سینوسها را مختل کند. قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلودگی هوا نیز از عوامل تشدیدکننده محسوب میشوند و همچنین ضعف سیستم ایمنی یا برخی بیماریهای زمینهای میتوانند احتمال بروز عفونتهای مکرر سینوسی را بالا ببرند. علاوه بر این شنا در آبهای آلوده یا تماس نزدیک با کودکان بیمار میتواند انتقال عفونت را تسهیل کند.
تفاوت سینوزیت در کودکان و بزرگسالان
در کودکان خردسال سینوسها هنوز به طور کامل رشد نکردهاند و همین موضوع باعث میشود الگوی درگیری سینوسها متفاوت باشد. کودکان معمولاً سردرد را کمتر بیان میکنند و بیشتر با سرفه، بیقراری و کاهش اشتها مراجعه میکنند. تب در کودکان شایعتر از بزرگسالان دیده میشود و ممکن است طولانیتر ادامه یابد.
احتمال بزرگ بودن لوزه سوم بهعنوان عامل زمینهای در کودکان بیشتر است، در حالی که در بزرگسالان انحراف تیغه بینی یا پولیپ نقش پررنگتری دارد. همچنین سیستم ایمنی در حال رشد کودکان ممکن است واکنش شدیدتری به عفونت نشان دهد.
تشخیص سینوزیت در کودکان
پزشک مدت زمان علائم، شدت تب و نوع ترشحات بینی را بررسی میکند تا بین سرماخوردگی ساده و سینوزیت تمایز قائل شود. در مواردی که علائم بیش از ده روز بدون بهبود باقی بمانند یا پس از یک دوره بهبود دوباره تشدید شوند، احتمال عفونت باکتریایی مطرح میشود.
معاینه گوش، گلو و بینی برای بررسی علل همراه یا مشابه مانند سرماخوردگی، اوتیت میانی، آلرژی یا ترشحات پشت حلق انجام میشود. نباید هر علامت گوش یا گلو به گسترش عفونت سینوس نسبت داده شود. در موارد پیچیده یا عودکننده، تصویربرداری مانند سیتیاسکن برای ارزیابی دقیقتر سینوسها درخواست میشود. آزمایشهای آلرژی ممکن است در صورت شک به زمینه آلرژیک به منظور درمان قطعی سینوزیت آلرژیک انجام شوند.
درمان سینوزیت در کودکان
در بسیاری از موارد ویروسی، مراقبت حمایتی و صبر کافی باعث بهبود تدریجی میشود. اگر علائم شدید باشند یا مدت زیادی ادامه پیدا کنند، بهترین دکتر گوش و حلق و بینی ممکن است درمان دارویی خاصی را توصیه کند. کنترل تب و درد با داروهای مناسب سن کودک انجام میشود.
مرطوب نگه داشتن هوای محیط و تأمین مایعات کافی نقش مهمی در تسریع بهبود دارد. در صورت وجود آلرژی، کنترل عوامل حساسیتزا اهمیت ویژهای پیدا میکند. پیگیری منظم وضعیت کودک برای ارزیابی پاسخ به درمان سینوزیت ضروری است.
روش درمان
کاربرد
نکته مهم
مراقبت حمایتی
در بسیاری از موارد ویروسی
صبر کافی لازم است و درمان باید با توجه به وضعیت کودک پیگیری شود
درمان دارویی خاص
در صورت شدید بودن علائم یا ادامهدار شدن آنها
فقط در صورت توصیه پزشک انجام شود
داروهای مناسب سن کودک
کنترل تب و درد
باید متناسب با سن کودک انتخاب شوند
مرطوب نگه داشتن هوای محیط
کمک به کاهش تحریک مخاط
استفاده از روش مناسب برای حفظ رطوبت محیط توصیه میشود
تأمین مایعات کافی
کمک به رقیقتر شدن ترشحات
کودک باید مایعات کافی دریافت کند
کنترل عوامل حساسیتزا
در صورت وجود آلرژی
اهمیت ویژهای دارد
پیگیری منظم وضعیت کودک
ارزیابی پاسخ به درمان
وضعیت کودک باید در طول درمان بررسی شود
در این جدول تمامی روشهای درمان سینوزیت در کودکان بررسی شده است.
۱. درمان دارویی سینوزیت کودکان
در صورت تشخیص عفونت باکتریایی، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک مناسب با توجه به سن و وزن کودک تجویز کند و تأکید بر تکمیل دوره درمان داشته باشد تا از مقاومت دارویی جلوگیری شود. داروهای ضدالتهاب و تببر برای کاهش ناراحتی و بهبود کیفیت خواب کودک استفاده میشوند.
در موارد آلرژیک، آنتیهیستامینها یا اسپریهای بینی کورتیکواستروئیدی ممکن است تجویز شوند تا التهاب مخاط کاهش یابد. برای کاهش غلظت ترشحات در کودکان، مصرف مایعات کافی و شستوشوی بینی با سرم نمکی، در صورت مناسب بودن سن و تحمل کودک، گزینههای ایمنتری هستند. مصرف شربتهای خلطآور یا داروهای سرفه و سرماخوردگی بهعنوان قوی ترین داروی سینوزیت باید فقط با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
۲. درمان خانگی سینوزیت کودکان
در مورد درمان خانگی سینوزیت در کودکان شستشوی بینی با سرم نمکی باعث رقیق شدن ترشحات و باز شدن مسیرهای تنفسی میشود. استفاده از دستگاه بخور سرد در اتاق کودک به مرطوب نگه داشتن هوا و کاهش تحریک مخاط کمک میکند. تشویق کودک به نوشیدن مایعات کافی نقش مهمی در جلوگیری از غلیظ شدن ترشحات دارد و همچنین استراحت کافی به بدن فرصت میدهد تا با عفونت مقابله کند. بالا نگه داشتن سر هنگام خواب میتواند سرفههای شبانه را کاهش دهد.
عوارض سینوزیت در کودکان
کودکان مبتلا به علائم بینی و سرفه ممکن است همزمان دچار گوشدرد یا اوتیت میانی شوند، بهویژه اگر ترشحات یا التهاب باعث اختلال شیپور استاش شود. درد گوش، کاهش شنوایی یا تب پایدار از عوارض سینوزیت در بدن کودکان نیاز به ارزیابی پزشک دارد. در موارد نادر، عفونت میتواند به اطراف چشم سرایت کرده و تورم و درد شدید ایجاد کند که نیاز به مداخله فوری دارد.
انتشار عفونت به استخوانهای اطراف یا حتی نواحی داخل جمجمه از عوارض بسیار نادر اما جدی محسوب میشود. سینوزیت مزمن در کودکان میتواند با گرفتگی بینی، ترشحات، سرفه، بوی بد دهان، خستگی یا اختلال خواب همراه باشد. اگر خواب، رشد، تغذیه یا عملکرد مدرسه تحت تأثیر قرار گرفته است، کودک باید برای بررسی علتهای دیگر مانند آلرژی، آسم، اختلال خواب یا لوزه سوم ارزیابی شود. سرفههای مداوم، بوی بد دهان و مشکلات تغذیهای نیز از پیامدهای احتمالی هستند.
پیشگیری از سینوزیت در کودکان
شستشوی منظم دستها و آموزش به کودک برای رعایت بهداشت فردی نقش مهمی در کاهش انتقال ویروسها دارد. واکسیناسیون طبق برنامه توصیهشده میتواند از برخی عفونتهای تنفسی جلوگیری کند و کنترل آلرژیها و پرهیز از عوامل محرک مانند گردوغبار و دود سیگار اهمیت زیادی دارد.
استفاده از دستگاه بخور در فصول خشک سال میتواند از خشکی مخاط جلوگیری کند. تغذیه سالم و خواب کافی به تقویت مقاومت بدن کمک میکند. مراقبت مناسب هنگام سرماخوردگی، مانند مصرف مایعات، استراحت، شستوشوی بینی با سرم نمکی و دوری از دود سیگار، میتواند به کاهش ناراحتی کمک کند. اگر علائم بیش از ۱۰ روز بهتر نشوند، پس از بهبود اولیه بدتر شوند یا تب بالا و ترشح شدید وجود داشته باشد، کودک باید توسط پزشک بررسی شود.
پی نوشت:
این اطلاعات عمومی خلاصه محدودی از اطلاعات تشخیص، درمان و/یا دارو است. این به معنای جامع نیست و باید به عنوان ابزاری برای کمک به کاربر در درک و/یا ارزیابی گزینه های تشخیصی و درمانی بالقوه استفاده شود. این شامل تمام اطلاعات در مورد شرایط، درمان ها، داروها، عوارض جانبی، یا خطراتی که ممکن است برای یک بیمار خاص اعمال شود، نمی شود. آنچه مد نظر و مطلوب است،آن است که توصیه پزشکی یا جایگزینی برای توصیه های پزشکی، تشخیص یا درمان باید بر اساس معاینه پزشک و ارزیابی شرایط خاص و منحصر به فرد بیمار باشد. بیماران باید برای اطلاعات کامل در مورد سلامتی، سؤالات پزشکی و گزینه های درمانی، از جمله خطرات یا مزایای استفاده از داروها، با پزشک صحبت کنند. این اطلاعات هیچ درمان یا دارویی را به عنوان ایمن، موثر یا تایید شده برای درمان یک بیمار خاص تایید نمی کند. اینجانب دکتر مهدی افشاری هرگونه ضمانت یا مسئولیت مربوط به این اطلاعات یا استفاده از آن را از خود سلب می کنم.
دکتر مهدی افشاری متخصص اطفال، کودکان و نوجوانان_ دارای بورد تخصصی
از جمله خدمات پزشکی ارائه شده در مطب عبارتند از: معاینات دورهای کودکان، پایش دوره ای رشد فیزیکی و تکامل کودکان، درمان انواع بیماری های عفونی،گوارشی و تنفسی در کودکان و نوجوانان_ مشاوره تغذیه، آموزش و مراقبت های دوره ای نوزادان نارس، پایش و درمان کلیه مشکلات دوره ای نوزادی، ارزیابی دورهای توانایی های ذهنی و جسمی کودکان
خدمات ویژه ارائه شده توسط دکتر مهدی افشاری: انجامختنه تخصصی در مطب، ویزیت در منزل و مشاوره آنلاین
آدرس مطب: تهران، مهرآباد جنوبی، دانشگاه هوایی جنوبی، تفرش شرقی، پلاک 193_ واحد همکف
