بارداری در زمانی که مادر هنوز به کودک خود شیر میدهد، میتواند با سؤالها و نگرانیهای زیادی همراه باشد؛ از اینکه ادامه شیر دادن برای جنین خطر دارد یا نه، تا اینکه چه زمانی باید کودک را از شیر گرفت. بعضی مادران با شنیدن خبر بارداری ناخواسته، تصور میکنند باید فوراً شیردهی را قطع کنند، در حالی که شرایط همه افراد یکسان نیست. وضعیت بارداری، سن کودک، میزان وابستگی به شیر مادر و سلامت عمومی مادر در این تصمیم نقش دارند. شناخت این تفاوتها کمک میکند نگرانیها واقعبینانهتر بررسی شوند.
فهرست موضوعات
احتمال بارداری در دوران شیردهی چقدر است؟
احتمال بارداری در دوران شیردهی کمتر از زمانی است که مادر شیر نمیدهد، اما صفر نیست. شیردهی میتواند تخمکگذاری را به تاخیر بیندازد، اما همیشه از بارداری جلوگیری نمیکند. فرد میتواند از ۳ هفته بعد از زایمان دوباره باردار شود، حتی اگر شیردهی داشته باشد و پریودش هنوز شروع نشده باشد.
بارداری ناخواسته در دوره شیردهی به نوزاد بیشتر زمانی رخ میدهد که مادر تصور میکند چون پریود نشده یا به نوزاد شیر میدهد، دیگر نیازی به پیشگیری ندارد. روش آمنوره شیردهی فقط در شرایط مشخصی اثر پیشگیری قابل قبول دارد: مادر هنوز پریود نشده باشد، نوزاد کمتر از ۶ ماه داشته باشد و شیرخوار به طور کامل یا تقریبا کامل با شیر مادر تغذیه شود. وقتی هرکدام از این ۳ شرط برقرار نباشد، باید از روش پیشگیری دیگری استفاده شود.
بارداری ناخواسته در دوران شیردهی
اگر در دوران شیردهی باردار شدید، اولین کار این است که بارداری را با متخصص زنان یا ماما مطرح کنید. در بسیاری از بارداریهای کمخطر، ادامه شیردهی ممکن است مشکلی ایجاد نکند؛ اما پزشک باید وضعیت شما را از نظر سابقه سقط، زایمان زودرس، خونریزی، دردهای رحمی، کمخونی، وزنگیری مادر و رشد جنین بررسی کند. بعد از مثبت شدن تست بارداری، این کارها کمککننده هستند:
- برای تأیید بارداری و تعیین سن بارداری به پزشک مراجعه کنید.
- درباره ادامه شیردهی، تعداد دفعات شیر دادن و وضعیت کودک شیرخوار با پزشک صحبت کنید.
- اگر خونریزی، درد شکمی، انقباضات براکستون هیکس، ضعف شدید یا کاهش وزن دارید، موضوع را فوری پیگیری کنید.تغذیه، مصرف مایعات و استراحت خود را جدیتر بگیرید.
- کودک شیرخوار را از نظر وزنگیری و دریافت غذای کافی بررسی کنید.شیردهی را بدون نظر پزشک و بدون آمادگی کودک بهطور ناگهانی قطع نکنید.
اگر پزشک ادامه شیردهی را مناسب نداند، معمولا قطع تدریجی بهتر از قطع ناگهانی است. قطع تدریجی هم برای کودک راحتتر است و هم احتمال احتقان سینه، درد و گرفتگی شیر را در مادر کمتر میکند.
اگر در دوران شیردهی باردار شویم چه کنیم؟
اگر در دوران شیردهی باردار شدید، اولین کار این است که بارداری را با متخصص زنان یا ماما مطرح کنید. در بسیاری از بارداریهای کمخطر، ادامه شیردهی ممکن است مشکلی ایجاد نکند؛ اما پزشک باید وضعیت شما را از نظر سابقه سقط، زایمان زودرس، خونریزی، دردهای رحمی، کمخونی، وزنگیری مادر و رشد جنین بررسی کند. بعد از مثبت شدن تست بارداری، این کارها کمککننده هستند:
- برای تأیید بارداری و تعیین سن بارداری به پزشک مراجعه کنید.
- درباره ادامه شیردهی، تعداد دفعات شیر دادن و وضعیت کودک شیرخوار با پزشک صحبت کنید.
- اگر خونریزی، درد شکمی، انقباضهای منظم، ضعف شدید یا کاهش وزن دارید، موضوع را فوری پیگیری کنید.
- تغذیه، مصرف مایعات و استراحت خود را جدیتر بگیرید.
- کودک شیرخوار را از نظر وزنگیری و دریافت غذای کافی بررسی کنید.
- شیردهی را بدون نظر پزشک و بدون آمادگی کودک بهطور ناگهانی قطع نکنید.
شیردهی در دوران بارداری امکان پذیر است؟
شیردهی در دوران بارداری برای بسیاری از مادران امکانپذیر است؛ بهویژه اگر بارداری کمخطر باشد و مادر از نظر تغذیه، وزن، انرژی و سلامت عمومی وضعیت مناسبی داشته باشد. در بارداری طبیعی، ادامه شیردهی معمولا برای جنین مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما اگر مادر سابقه زایمان زودرس، خونریزی، دردهای رحمی، بارداری دوقلویی، کمبود وزن شدید یا مشکل رشد جنین دارد، باید درباره ادامه شیردهی با متخصص زنان مشورت کند.
با پیشرفت بارداری ممکن است مقدار شیر مادر کمتر شود یا مزه آن تغییر کند. برای افزایش شیر مادر میتوانید با پزشک مشورت کنید. به همین دلیل بعضی کودکان خودشان کمتر شیر میخورند یا بهتدریج از شیر گرفته میشوند. حساس شدن نوک سینه، خستگی بیشتر و نیاز بالاتر بدن به انرژی هم میتواند ادامه شیردهی را برای مادر سختتر کند. بنابراین تصمیم برای ادامه دادن یا قطع شیردهی باید بر اساس وضعیت بارداری، سن کودک شیرخوار، تغذیه کودک و توان جسمی و روانی مادر گرفته شود.
عوارض شیردهی در دوران بارداری چیست؟
عوارض شیردهی در دوران بارداری برای همه مادران رخ نمیدهد. بعضی مادران بدون مشکل جدی شیردهی را ادامه میدهند، اما برخی دیگر به دلیل تغییرات هورمونی، خستگی یا شرایط بارداری نیاز به کاهش یا قطع شیردهی دارند. عوارض احتمالی شیردهی در دوران بارداری عبارتاند از:
- درد یا حساسیت نوک سینه
- خستگی بیشتر مادر
- تهوع یا بدتر شدن ویار هنگام شیر دادن
- کاهش حجم شیر
- تغییر مزه شیر و کمتر شیر خوردن کودک
- افزایش احساس گرسنگی و نیاز بیشتر به انرژی و مایعات
- تحریک خفیف رحم یا احساس گرفتگی شکم
- دشوار شدن خواب و استراحت مادر
- نگرانی درباره وزنگیری کودک شیرخوار یا رشد جنین
در بارداری کمخطر، این علائم همیشه به معنی خطر نیستند. اما اگر مادر خونریزی، درد شکمی مداوم، انقباضهای منظم، سابقه زایمان زودرس، کوتاهی دهانه رحم، دوقلویی یا مشکل رشد جنین دارد، باید ادامه شیردهی فقط با نظر متخصص زنان انجام شود.
شیردهی در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
در بارداری کمخطر، شواهد موجود نشان نمیدهند که شیردهی به طور معمول برای جنین ضرر مستقیم دارد. شیردهی در دوران بارداری ظاهرا با پیامدهای بارداری و خطر سقط ارتباطی نداشته است؛ البته زنان در معرض خطر زایمان زودرس باید با احتیاط بیشتری بررسی شوند.
نگرانی اصلی این است که مکیدن سینه میتواند باعث ترشح اکسیتوسین شود؛ اکسیتوسین همان هورمونی است که در انقباض رحم هم نقش دارد. با این حال، در بارداری طبیعی و کمخطر، بدن معمولا نسبت به مقدار اکسیتوسین ناشی از شیردهی واکنش خطرناکی نشان نمیدهد. اگر مادر انقباضهای دردناک، خونریزی یا سابقه زایمان زودرس دارد، این موضوع باید جدیتر بررسی شود.
تا چه زمانی در بارداری میتوان به کودک شیر داد؟
تا زمانی که بارداری کمخطر باشد، مادر توان جسمی کافی داشته باشد، کودک شیرخوار خوب رشد کند و پزشک منع خاصی نبیند، میتوان شیردهی را در بارداری ادامه داد. بعضی مادران تا ماههای آخر بارداری شیر میدهند و بعضی دیگر به دلیل درد نوک سینه، کاهش شیر یا خستگی، زودتر شیردهی را کم یا قطع میکنند. تصمیم درباره زمان قطع شیردهی بهتر است بر اساس این موارد باشد:
- وضعیت بارداری و نظر متخصص زنان
- سن کودک شیرخوار و وابستگی او به شیر مادر
- دریافت غذای کمکی یا شیر جایگزین بر اساس سن کودک
- وزنگیری و سلامت کودک
- میزان خستگی، درد یا فشار روانی مادر
- وجود یا نبود علائم هشدار مانند خونریزی یا انقباضهای منظم
اگر کودک زیر ۶ ماه است و شیر مادر غذای اصلی او محسوب میشود، قطع شیردهی باید حتما با برنامه جایگزین مناسب و نظر دکتر کودکان و اطفال انجام شود. اگر کودک بزرگتر است و غذای کمکی دریافت میکند، از شیر گرفتن تدریجی معمولا سادهتر و کمتنشتر است.
نتیجه گیری
شیردهی در دوران بارداری در بسیاری از بارداریهای کمخطر میتواند بدون مشکل جدی ادامه پیدا کند، اما تصمیم نهایی به شرایط مادر، جنین و کودک شیرخوار بستگی دارد. عواملی مانند سابقه زایمان زودرس، خونریزی، دردهای رحمی، کاهش وزن مادر، رشد جنین یا سن کودک میتوانند در ادامه یا قطع تدریجی شیردهی اثرگذار باشند. تغییر مزه یا حجم شیر، خستگی و حساسیت نوک سینه نیز از تجربههای احتمالی این دوره هستند. در مجموع، ادامه شیردهی در بارداری باید با نگاه فردمحور و بر اساس وضعیت سلامت مادر و کودک ارزیابی شود.
پی نوشت:
این اطلاعات عمومی خلاصه محدودی از اطلاعات تشخیص، درمان و/یا دارو است. این به معنای جامع نیست و باید به عنوان ابزاری برای کمک به کاربر در درک و/یا ارزیابی گزینه های تشخیصی و درمانی بالقوه استفاده شود. این شامل تمام اطلاعات در مورد شرایط، درمان ها، داروها، عوارض جانبی، یا خطراتی که ممکن است برای یک بیمار خاص اعمال شود، نمی شود. آنچه مد نظر و مطلوب است،آن است که توصیه پزشکی یا جایگزینی برای توصیه های پزشکی، تشخیص یا درمان باید بر اساس معاینه پزشک و ارزیابی شرایط خاص و منحصر به فرد بیمار باشد. بیماران باید برای اطلاعات کامل در مورد سلامتی، سؤالات پزشکی و گزینه های درمانی، از جمله خطرات یا مزایای استفاده از داروها، با پزشک صحبت کنند. این اطلاعات هیچ درمان یا دارویی را به عنوان ایمن، موثر یا تایید شده برای درمان یک بیمار خاص تایید نمی کند. اینجانب دکتر مهدی افشاری هرگونه ضمانت یا مسئولیت مربوط به این اطلاعات یا استفاده از آن را از خود سلب می کنم.
دکتر مهدی افشاری متخصص اطفال، کودکان و نوجوانان_ دارای بورد تخصصی
از جمله خدمات پزشکی ارائه شده در مطب عبارتند از: معاینات دورهای کودکان، پایش دوره ای رشد فیزیکی و تکامل کودکان، درمان انواع بیماری های عفونی،گوارشی و تنفسی در کودکان و نوجوانان_ مشاوره تغذیه، آموزش و مراقبت های دوره ای نوزادان نارس، پایش و درمان کلیه مشکلات دوره ای نوزادی، ارزیابی دورهای توانایی های ذهنی و جسمی کودکان
خدمات ویژه ارائه شده توسط دکتر مهدی افشاری: انجام ختنه تخصصی در مطب، ویزیت در منزل و مشاوره آنلاین
آدرس مطب: تهران، مهرآباد جنوبی، دانشگاه هوایی جنوبی، تفرش شرقی، پلاک 193_ واحد همکف
شماره تماس:021-66602506
